آهسته در گوشم بگو٬تو جان و جانان منی؟

ای آفتاب شرق تو ٬ای نور تو٬ ای برق تو

                                                             در بحر دانش غرق تو٬سلطان هر شعر وفنی

اگر امروز همه مفسران مثنوی معنوی بر این باورند که نی تمثیل و رمز و نمادی از خود مولاناست که به شکایت و حکایت نشسته است، اما به درستی نمی توان یک حکم قطعی و واحد صادر کرد که نیستان مثلا فقط جوار قرب معشوق ازلی است هر چند ظن قریب به یقین برآن است که هدف و منظور مولانا از نیستان همان جوار قرب معشوق ازلی است، حتی نه بهشت که فراتر از آن ؛ چرا که برای عارف سوخته و شوریده ای چون مولانا فراتر از بهشت «نیستان » است . «نیستان» آیا به راستی تمام منظور و مراد اوست ؟ به یک تعبیر نیستان همان نوستالژی انسان است که در مثنوی ، مولانا نماینده ی یک انسان، یک عارف سوخته و نماد همان کسی است که در کنار معشوق آرام وقرار داشت وبا یک فریب و یک گناه از هم نشینی با او دور افتاد و در یک غربت عظیم، غربت خاک ، که گرفتار آمد . و از آن زمان تاکنون عاشق شیفته در درد اشتیاق معشوق می سوزد و         می نالد، همه را  در ناله ی خود شریک می کند تا شاید گریزگاهی یابد و از این محبس و تعبیدگاه ناخواسته رها شود . این جاست که «نیستان » به تعبیری که گفته شد نوستالژی مولانا و به زبانی دیگر نوستالژی انسان است .

اما به بیان و تفسیری دیگر، نیستان همان سرزمین «بلخ » است که مولانا در آن چشم باز کرد و ایامی از عمر خود را در آن زیست و در یک جریان ناخواسته مجبور شد با پدر و خانواده آن جا را ترک کند و در قونیه رحل اقامت افکند . به هر جهت «بلخ » هم در     این جا همان «نیستان» مولانا باید باشد؛ یعنی نوستالژی دیگر مولانا «بلخ » است .

تاريخ تحليلى شعرنو: تحليل واقعيت‏هاى سياسى، اجتماعى و فرهنگى - ادبى جامعه معاصر ايران

 نام كتاب: تاريخ تحليلى شعر نو (دوره چهار جلدى)

 نويسنده: محمدتقى جواهرى گيلانى (شمس لنگرودى)

 انتشارات: نشرمركز

 سال انتشار 1381 - چاپ سوم

 قطع رقعى با جلد گالينگور

 قيمت يك دوره چهارجلدى 18500 تومان

    انقلاب مشروطيت دگرگونى اجتماعى و سياسى و فرهنگى بزرگى بود كه در آغاز قرن بيستم ميلادى در غرب آسيا - سرزمينى گسترده و پهناور كه عمدتاً زير سلطه قدرتهاى بزرگ استعمارى آن روزگار بود - روى داد. يادمان باشد كه همزمان با وقوع انقلاب مشروطيت در غرب آسيا - در ايران - در شرق آسيا - در ژاپن - تحول و دگرگونى اجتماعى و سياسى ديگرى شكل گرفت. بنابراين اين دو روى‏داد را بايد به فال نيكى از بيدارى اين قاره پهناور گرفت. انقلاب مشروطيت بنابر ذات خود تحولات گسترده‏اى در ساختار جامعه آن روزگار ميهن ما بوجود آورد و سبب طرح مطالبات گوناگون در زمينه‏هاى سياسى - اجتماعى، فرهنگى و اقتصادى شد و طبيعى بود كه مقتضيات زمان و دگرگونى‏هاى جهانى توجه روشنفكران و انديشمندان را كه گردانندگان اين تحولات بودند به خود معطوف دارد و مسائل جديد و راه‏حلهاى مقتضى را در جامعه طرح كند.

بررسى تطبيقى شعرطبيعت‏گراىِ

منوچهرى ، نيمايوشيج ، سهراب سپهرى وسعيدشيرى

محمدزمان چوبنديان 

درآمد

    هنر ، تقليدانسان است ازطبيعت وهنرتوصيف نيزازويژگى‏هاى انسان ودرفطرت او نهفته است . انسان قادراست هرآنچه راپيرامون خود مى‏بيندودرمى‏يابد ، باسايه‏روشنى كه درذهنش باقى مى‏ماند وچاشنى احساس را با آن مى‏آميزدبه وصف بكشاندوجزئيات محسوسات راباتلفيقى شاعرانه بازگويد ؛ آن گونه كه اشياء موصوف زيباتراز آنچه كه هست به نمايش درآيد . اين زيبايى ، زمانى شورانگيزترمى‏شودكه اشيا جان بگيرند ، سخن بگويندوخصلت‏هاى انسانى پيداكنند . هنرتوصيف‏گرى ازديربازدرشعرجهان جايگاهى برجسته داشته وچون سيرشاعردرطبيعت بيشترازهرچيزديگرى بوده است ، توصيف طبيعت ازهرتوصيف ديگر درشعر بيشتر تجلى داشته است . شعرفارسى نيزازاين قاعده مستثنى نيست . آنچه ازشعرفارسى پس ازاسلام دردست داريم درخشش زيبايى‏شناسانه‏ى آن درشعرتوصيفى است . شعرسبك خراسانى - كه اولين سبك شعرفارسى پس ازاسلام است - اين قابليت راداشته است كه زيباترين شكل توصيف‏گرى را - ازهمان آغازرُشد - درزبان فارسى به تماشاگذارد . ازپدرشعرفارسى - رودكى - گرفته تاعنصرى وفرخى وديگران ، درآغازوشكوفايى ورُشد شعرسبك خراسانى ، زيباترين اشكال توصيف را - آن هم توصيف‏گرى طبيعت واشيا وعناصرموجوددرآن - مى‏بينيم .

( نگاهي به كتاب " زنگ و صيقل وآينه  " نوشته محمد زمان چوبنديان )

                                                                                                                                   جمشيد بهرامي               

قرن ها پيش درآغاز يورش وحشيانه وخوف انگيز قوم مغول ، كه در نتيجه ي آن علاوه بر كشتار بي سابقه ي مردم ، زير سا خت هاي اجتماعي واقتصادي جامعه ايران مورد تهاجم قرار گرفت ، بهاء ولد شيخ برجسته ي بلخ براي حفظ خانواده از گزند مهاجمان ، مهاجرت را برگزيد ، تا به بهانه ي سفر حج سرانجام در قونيه رحل اقامت افكند ، بي آنكه بداند فرزند ش جلاالدين محمد ، در اثر اين مهاجرت روزي با عارف شوريده حالي به نام شمس تبريزي ملاقاتي خواهد داشت ، و او آموزه هاي پدر را با جهان نگري شمس درخواهد آميخت ، تا پس از آن از شيخ شريعت به شيخ طريقت تغيير حال دهد ، وبه اين ترتيب به نام عارفي شوريده و شاعري بلند آوازه شناخته شود .                                       

اینک سواری

با قامتی به قامت تاریخ

مهربان تر باش با من ای بلم          ای تو از طوفان رها بخش دلم

گامی نهاد و ایستاد

اندوهناک وگریان .

پیرامنش ٫

اشباع لاجورد.

  چیزی چرا نمی گویی؟          

شعری چرا نمی خوانی؟

وزن زمان زبانت را بسته است

بغض جهان گرفته گلویت را  

  اما هنوز